Çocuk Gelişiminde Müzik

Müzik, duygu ve düşüncelerin seslerle ifade edilmesi olarak tanımlanmaktadır.

Çocuklar, iç dünyalarında yaşadıklarını zaman zaman sözcüklerle anlatmada güçlük çekebilmektedirler. Bu durumda farklı yollara yönelirler. Bunlardan birisi de müziktir.

Müzik dinleyen bir çocuk, sessiz olmayı, dikkatini yoğunlaştırmayı ve müzik dinleyenlere sessiz kalarak saygı göstermeyi, sesleri tanımayı ve ayırt etmeyi öğrenmektedir.

Farklı zamanlarda dinlediği müzikleri hatırlaması, dinlediği müzikte konu anlatıldığında konu ile müzik arasında neden-sonuç ilişkileri kurması, böylelikle bilişsel süreçlerin desteklenmesi sağlanmaktadır. Müziği zamanla bir uğraş olarak değerlendirebilmektedir.

Şarkı söylemesi, çocuğun sesini kullanmayı öğrenmesini sağlamakta, şarkı sözlerinde bilmediği sözcüklerin anlamlarını kavramasına yardımcı olmaktadır.

Birlikte şarkı söyleme, çocukların seslerini birbirlerine göre kontrol etmelerine, ortak bir uyum için çaba göstermelerine, aynı etkinliği paylaşmanın zevkine varmalarına katkıda bulunmaktadır. Böylelikle çocukların dil, sosyal ve duygusal gelişimleri desteklenmektedir.

Müzik aletlerini kullanırken çocuk, enerjisini olumlu yollarla dışa yansıtmakta, sesleri keşfetmekte, kendi ritimlerini oluşturmakta ve çalgı çalma becerisi kazanmaktadır. Bu da çocuğun başarı ve güven duygusunu geliştirmektedir.

Müzik etkinlikleri çocuğun psikomotor gelişimini de etkilemektedir. Örneğin, müzik aletlerini kullanan bir çocuğun büyük ve küçük kas gelişimleri desteklenir.

Bazı çalgılar, çocukların psikomotor gelişimlerinde önemli olan koordinasyon, güç ve tepki hızı gibi kavramların gelişimine yardımcı olmaktadır.

Çocuğun müziğe, vücut hareketleriyle tepki vermesi, müziğe uygun dans figürleri oluşturmaya çalışması, müziğe sesiyle eşlik ederek, sesini tanıması bilişsel ve psikomotor gelişimine katkı sağlamaktadır.

Okul Öncesinde Müzikal Duyarlılığın Gelişimi

Yaşamın ilk aylarında bebekler başlarını müzik kaynağına çevirerek, dinlediği müzikle sakinleşip uykuya dalarak müziğe tepkilerini gösterirler.

Bu ilk tepkilerinin ardından, hareketleri ve sesleri duyduklarıyla ilgisiz bile olsa, bebek müzik uyaranına daha belirgin fiziksel ve sözel tepkiler vermeye başlamaktadır.

Zamanla pasif duymanın yerini, daha aktif bir dinleme almaktadır. Duyduklarına ilişkin, bebeğin zevk ya da rahatsızlık duyduğu kolaylıkla anlaşılmaktadır.

Daha sonraları bebek, başkalarınca gerçekleştirilen sesleri ve hareketleri ilgi çekmek için sonradan doğal bir biçim de tekrar etmektedir.

Yardımsız oturma, emekleme ve yürüme becerileri ile birlikte yavaş yavaş ilk anlamlı dilin kullanımı gerçekleşmektedir.

Çok söylenen basit tekerlemelere ses ve hareketleri ile eşlik edebilmektedir. Bu aşamada bebek, yalnızken ya da oyun oynarken şarkı mırıldanmaktan, ses çıkarmaktan ve ellerindeki obje ile ritmik sesler çıkarmaktan büyük keyif alır.

18 aylık bebekler emekleyerek, yürüyerek veya yuvarlanarak bir yerlere gidebilmekte, bir şeylere ulaşabilmektedirler.

Kendisi ya da bir yetişkin tarafından başlatılan ritmi k hareketlerden ve müziğe, ritmik bir sese ya da kendi içindeki ritme uyarak zıplamaktan çok hoşlanırlar.

İki yaşındaki çocuklar, motor beceriler yönünden oldukça gelişmişlerdir. Kollarını bir biçimde dengeyi sağlamak ve müziğe tepki vermek için kullanırlar. Yetişkinle oynarken ritimleri ve tempoları taklit ederler.

Ancak giyinme, soyunma, yemek yeme vb. davranışları bağımsız olma isteğiyle kendi başlarına yapmak isterler. Bu durum ritim, tempo gibi davranışları taklitle yapmaktan zevk almaları ile ters düşmektedir.

Bazı oyuncakların sesleriyle ilgilenirler, bazılarını sallayarak, bir yere vurarak seslerini dinlerler. Duydukları müzik seslerine tepki verirler.

Ellerine geçirdikleri bir nesne ile bir yerlere vurarak bazı basit ritmik tepkiler geliştirirler. Mutfakta gezinen bir çocuk iki tencere kapağını birbirine çarparak, ses ve ritim denemeleri yapmaktadır.

Üç Yaş Çocuk ve Müzik 

Üç yaşlarında çocuk, dil ve motor beceriler yönünden iyi bir gelişme kaydettiğinden, aktif ve bağımsızdır. Tırmanma, atlama, zıplama, sallanma, itme vb. becerileri, denemeleriyle daha denetimli bir biçimde gelişmektedir.

Parmak uçlarını daha iyi kullanmaktadır. Bir piyanoda ya da telli bir çalgıda tek, tek her bir teli veya tuşu ayırt edebilir. Duyduğu bir müzikle ilgili olarak düzenli vuruşlar yapabilir.

Dil yeterliliği, hem sözcük dağarcığı hem de anlam gelişimi konularında hızlı bir artış göstermektedir. Üç yaşındaki çocuklar, bireysel ve grup halinde melodili bir biçimde şarkı söylemeyi başarabilirler.

Konuşma ve şarkı söyleme pek çok etkinliğe eşlik edebilir. Örneğin, evcilik oynayan üç yaşındaki bir çocuk oyuncaklarına veya arkadaşlarına şarkı söyleyebilir.

Bu yaş çocukları, yetişkinlerin ilgisini çekmekten çok hoşlanırlar.  Büyüklerle oynarken, onlara sorumluluklar taklit edecekleri sözler, sesler ve basit ritimler vermeyi çok severler.

Üç yaşın sonlarına doğru çocuklar, eylemlerinin sonuçlarına odaklanmaya başlarlar ve onları çevresindekilerle paylaşmak isterler. Bu nedenle, şarkı söyleme, oyun oynama vb. etkinlikler çocuklar için oldukça ilgi çekicidir.

Dört Yaş Çocuk ve Müzik 

Dört yaş çocuklarının dünyaları, üç yaş çocuklarınınkine oranla daha geniştir. Dört yaşındaki çocuklar, jimnastik, kayma vb. becerilerde daha yetenekli ve kendilerine güvenlidir.

Bireysel olarak veya bir arkadaşıyla, diğerlerine şarkı söyleme, onlar için son derece ilgi çekicidir. Çizme, boyama, makas kullanma, vurmalı çalgıları çalma becerileri gelişir.

Nesneleri karşılaştırır, ortak özelliklerine uygun olarak sınıflandırabilir. Buna paralel olarak duyduğu sesleri kaynakları, gücü perde ve süresi açısından karşılaştırarak, basit sınıflandırmalar yapabilir.

Bu yaş çocukları ayrıca sözel ya da enstrümanla ses, melodi ve ritmik örnekler üretmeye ek olarak, bunları yaratıcı bir biçimde oluşturulan hikâye veya şarkı sözü şeklinde duygularını ifade etmede kullanabilirler.

Dört yaşlarında şarkı söyleme sesi daha güvenlidir. Zamanla grup halinde şarkı söyleyebilme oranları artar. Komik, kafiyeli şarkı sözleri çok ilgilerini çeker.

Beş Yaş Çocuk ve Müzik

Beş yaş tüm yeteneklerin, becerilerin bütünleşmeye başladığı yaşı ifade etmektedir. Bu yaş çocukları, fiziksel gereksinimlerinin pek çoğunu karşılayabilmektedir. Arkadaşlarına liderlik yapabilir ve bir grubun üyesi olabilir.

Beş yaş çocukları basit dans adımlarını öğrenebilir ve bunları müzikal ritme uydurabilir. Enstrümanları hem zihinden hem de kendisine verilen sözel olmayan direktiflerle, doğru olarak çalabilir. Arkadaşlarıyla basit bir orkestra kurabilir. Kendi melodilerini yaratabilir.

Altı Yaş Çocuk ve Müzik 

Altı yaş çocuğu fiziksel, devimsel, bilişsel, sosyal ve duygusal yönden, yetişkinleri düşündürecek bir birikime sahiptirler.

Şarkı söylemeyi, özellikle de kendi seçtikleri şarkıları söylemeyi severler. Şarkı söylerken, başlangıçta bağırarak enerjilerini boşaltırlar. Bu noktada öğretmenin tutumu önemlidir.

Öğretmen, çocukların ilgilerini yerinden toplayarak, ahenkli bir biçimde şarkı söylemelerini sağlayabilmelidir. Bu yaş çocukları güçlü bir ritim duygusuna sahiptir. Ritmik örnekleri ve vuruş kavramını anlayabilir, enstrümanları öğretildiğinde beceriyle çalabilir.